بر اساس قوانین و مقررات جدید, هر دانشگاه و مرکز آموزش عالی سوئد خود راسا و در چهارچوب مقررات مشخصی شهریه مربوط به هر رشته تدریس شده در هر دانشگاه را مشخص خواهد کرد و از دانشگاه مجانی در سوئد دیگر خبری نخواهد بود.

ترم بهار امسال آخرین ترم بهاری دانشگاهی در سوئد است که دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا ( از جمله ایران ) قادر به تحصیل رایگان در سوئد خواهند بود. قوانین و مقررات جدید از ترم پاییز سال 2011 در سوئد به مرحله اجرا گذاشته خواهد شد.

در حال حاضر تعدادی از دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی در سوئد از جمله دانشگاه های لوند, اپسالا و دانشگاه “میت” در زمینه میزان شهریه دریافتی از دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا تصمیم گیری نموده اند. خبر فارسی سوئد تنها به ذکر چند نمونه در این رابطه اکتفا می کند. پیش بینی می شود که شهریه دریافتی دیگر دانشگاه هایی که هنوز در این رابطه تصمیم گیری نکرده اند نیز در حول و حوش همین ارقام خواهد بود.

هزینه تحصیل برای دانشجویان ایرانی و دیگر دانشجوبان خارج از اتحادیه اروپا جهت یک سال تحصیلی (دو ترم دانشگاهی) در دانشگاه اپسالا در چند رشته مختلف به شرح زیر اعلام شده است:

رشته پزشکی: 180 هزار کرون (معادل حدود 25 میلیون و 700 هزار تومان ایران)
رشتته های علوم مهندسی 135 هزار کرون (معادل حدود 19 میلیون و 300 هزار تومان ایران)
رشته های علوم انسانی 110 هزار کرون (معادل حدود 15 میلیون و 700 هزار تومان ایران)
رشته های آموزگاری 90 هزار کرون (معادل حدود 12 میلیون و 800 هزار تومان ایران)

و اما دانشجویان غیر اروپایی مایل به تحصیل در رشته خلبانی در سوئد می بایست آماده پرداخت یکی از گرانترین شهریه های دانشگاهی در این کشور باشند. برای نمونه شهریه تحصیل در رشته خلبانی در دانشگاه لوند در جنوب سوئد 1 میلیون کرون (حدود 143 میلیون تومان ایران) برای هر سال تحصیلی (دو ترم دانشگاهی) خواهد بود.

پیش بینی می شود که میزان شهریه دریافتی دیگر دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی سوئد نیز در حد مشابهی تثبیت شود که هم سطح با دیگر دانشگاه های معتبر اروپایی و آمریکا قرار دارد.

شایان ذکر است که شهریه های فوق تنها هزینه تحصیل در دانشگاه و یا مرکز آموزش عالی بوده و هزینه خورد و خوراک, اجاره مسکن, خرید کتاب و همه دیگر هزینه های یک زندگی معمولی یک دانشجو نیز می بایست به آن اضافه گردد.
هدف از شهریه ای کردن دانشگاه های سوئد برای دانشجویان غیر اروپایی این بوده است که دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا نتوانند با استفاده از سیستم رایگان تحصیلات عالی در سوئد که هزینه آن توسط مالیات دهندگان سوئدی تامین میشود جای دانشجویان سوئدی و اروپایی را بگیرند. به عبارت دیگر مالیات دهندگان سوئدی مجبور نشوند هزینه تحصیلات دانشجویان کشورهای بیگانه را بپردازند. توجیهی اگرچه منطقی اما نه چندان خوش آیند برای دانشجویان خارجی و از جمله ایرانی مایل به تحصیل در سوئد.

سوئد از معدود کشورهای غربی در جهان بشمار میرفت که حتی از دانشجویان خارجی نیز در صورتیکه از یک دانشگاه سوئدی پذیرش داشته و مخارج امرار معاش خود را دارا می بودند هیچ شهریه دانشگاهی برای ادامه تحصیلات دریافت نمی کرد.

تاکنون دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا, از جمله دانشجویان ایرانی با استعداد, بدون اینکه نگرانی جهت پرداخت شهریه های سنگین دانشگاهی داشته باشند قادر بودند که از سوئد ویزای تحصیلی و دانشجویی گرفته و در دانشگاههای معتبر این کشور به تحصیل بپردازند. در حالیکه دانشجویان ایرانی در صورت پذیرش در دانشگاههای دیگر کشورهای غربی مجبور به پرداخت ده ها هزار دلار و یورو بعنوان شهریه دانشگاهی بوده اند.

اما از از ترم پاییز سال 2011 تحصیلات دانشگاهی در سوئد نیز مانند ایالات متحده آمریکا و دیگر کشورهای اتحادیه اروپا برای دانشجویان داخل اتحادیه اروپا رایگان و برای دانشجویانی که از کشورهای خارج از اتحادیه اروپا (مانند ایران) جهت تحصیل به سوئد می آیند متضمن پرداخت شهریه دانشگاهی خواهد بود. جزئیات قوانین جدید
جزئیات دیگری از قوانین جدیدی که از ترم پاییز سال 2011 در سوئد به مرجله اجرا گذاشته خواهد شد بنا بر تحقیقات صورت گرفته از سوی خبر فارسی سوئد بشرح زیر است:

- هر دانشگاه و موسسه آموزش عالی میبایست شهریه ای را جهت دانشجویان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا مشخص نماید. تصور می شود که چنین شهریه ای با توجه به استانداردهای سوئد بسیار بالا خواهد بود. میانگین شهریه دانشگاهی در دانشگاههای سوئد حدود 80 هزار کرون برای هر سال تحصیلی برآورد شده است (معادل حدود 12 میلیون تومان, برای هر سال تحصیلی). با این وجود دانشگاه ها تنها جهت تامین هزینه های خود مجاز به دریافت شهریه خواهند بود و اجازه سودآوری نخواهند داشت.

- دانشجویان میبایست بدون استثناء بر اساس نمرات خود وارد دانشگاه شوند و برای مثال پذیرفتن دانشجویانی که پول بیشتری از میزان شهریه درنظر گرفته شده پرداخت کنند ممنوع خواهد بود.

- جهت دانشجویان برجسته و با استعداد خارج از اتحادیه اروپا یک سیستم بورسیه ایجاد خواهد شد تا استعداد این گروه از دانشجویان با استعداد و برجسته بواسطه کمبود امکانات مالی به هدر نرود. بودجه این بورسیه از صندوق مالیات دهندگان تامین خواهد شد.

- برخی از دانشجویان تبعه خارج از اتحادیه اروپا از پرداخت شهریه معاف خواهند بود. از جمله دانشجویانی که در سوئد اقامت دائم دارند و برای مثال از طریق پیوند به این کشور آمده اند, دانشجویانی که در چهارچوب برنامه های تبادل دانشجو به سوئد می آیند و همچنین اتباع سوئیس که عضو اتحادیه اروپا نیست اما دارای قرارداد ویژه ای در این زمینه با اتحادیه اروپاست.

- دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا غیر از شهریه جهت تسلیم تقاضا نیز مجبور به پرداخت هزینه ای خواهند بود.

منتقدین چه میگویند:
به نظر منتقدین شهریه ای کردن دانشگاههای سوئد برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا منجر به کاهش شدید تعداد دانشجویان غیر اروپایی دانشگاهها و مراکز آموزش عالی سوئد خواهد شد.

نظر دیگر منتقدین این است که برای برخی رشته های دانشگاهی, بویژه در زمینه های تکنیکی, حتی متقاضی کافی سوئدی و اروپایی وجود ندارد و پذیرش دانشجویان غیر اروپایی نقش قابل توجهی جهت زنده نگاه داشتن اینگونه رشته ها در دانشگاههای سوئد ایفا میکرد و با اجرای این قانون این رشته ها عملا تخته خواهد شد.

انتقاد دیگر که نسبت به شهریه ای کردن دانشگاههای سوئد برای دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا بیان میشود این است که در اینصورت نه با استعداد ترین دانشجویان بلکه دسته ای که توان مالی بیشتری دارند به دانشگاههای سوئد جذب خواهند شد (اگرچه در مورد دانشجویان ایرانی در حال حاضر نیز تنها کسانی که توانایی هزینه کردن حدود 10 میلیون تومان در سال را دارند می توانند به سوئد بیایند) مگر اینکه دولت تسهیلات اهدای بورسیه مفصلی را جهت جذب اینگونه دانشجویان به مورد اجرا بگذارد. البته چنین موردی در قانون جدید گنجانده شده است اما در سال 2011 از بورس تحصیلی خبری نیست و قول آن از سال 2012 داده شده است.

منتقدین همچنین معتقدند که هزینه فراهم آوردن تسهیلات بورسیه ای ارزانتر از سیستم فعلی که در آن تحصیلات دانشگاهی برای همه رایگان است نخواهد بود و خصوصا دانشگاهها و مراکز آموزشی عالی کوچکتر سوئد قدرت رقابت خود را از دست خواهند داد.

همچنین به نظر میرسد که دولت سوئد این نکته را فراموش کرده است که شهریه ای که برای تحصیل دانشجویان خارجی پرداخت میکند به جیب دانشگاه های خودش , اساتید, کارکنان دانشگاهها و .. میرود و چه دانشجویان خارجی باشند و چه نباشند باید این هزنیه ها را انجام دهد .دانشجویان خارجی تنها در این کشور پول هزینه میکنند و به رقابتی ترشدن دانشگاه های سوئد کمک میکنند.

بالاخره اینکه وقتی قرار باشد که شهریه پرداخت شود چرا سوئد ؟؟؟  انگلیس! کانادا! آمریکا! … مگر تجربه دانمارک کافی نبود ؟ سوئد هم بزودی به دانمارک بعدی تبدیل میشود…

نتیجه اخلاقی: سوئدی ها فعلا علاقه شدیدی به دریافت پناهنده از کشور های سومالی و غیره  و پرداخت سوسیال و هزینه فرزند به آنها دارند و ترجیح میدهند که این پول را به جای هزینه کردن برای دانشجویان و دانشگاههای کشور خودشان به طرق دیگری که خودشان بهتر می دانند صرف کنند.

منابع:  سایت دانشگاه اوپسالا